Muhtasar Beyannamesi ekranı, stopaja tabi işlemlerin beyan edildiği bölümdür. Bu ekran üzerinden, ilgili döneme ait ücret, kira, serbest meslek ödemeleri ve benzeri işlemlerde yapılan gelir vergisi kesintileri toplu şekilde görüntülenebilir. Gerekli kontroller yapıldıktan sonra beyanname oluşturulabilir ve e-beyanname gönderimi için hazırlanabilir.
Muhasebe -> Beyannameler -> Muhtasar Beyannameleri ile açılır.
Ekrana ilk girişte daha önce oluşturulan beyannameler listelenir, yen, oluşturmak için "Yeni " butonuna tıklanır.
Muhtasar Beyannamesi Oluşturma
Ekranın üst kısmında, sistemde tanımlı olan şirket bilgileri yer alır. Bu bilgilerde herhangi bir değişiklik yapılması gerekiyorsa Genel Bilgileri Düzenle butonuna tıklanır. Bu buton aracılığıyla Şirket Bilgileri Tanımlama ekranı açılır ve gerekli güncellemeler buradan yapılabilir. Yeni bir stopaj türü tanımlanmak istenirse, Stopaj Türü Tanımlama butonu kullanılır. Bu buton aracılığıyla Vergi Kodları Tanımlama ekranı açılır ve ilgili stopaj türüne ait kod ve oran bilgileri bu ekranda tanımlanabilir. Tüm tanımlamalar tamamlandıktan sonra, beyannamenin hesaplanacağı dönem seçilir. İlgili ay veya dönem seçildikten sonra Hesapla butonuna tıklanarak sistem, seçilen döneme ait muhtasar beyannamesini oluşturur. Bu işlem sırasında sistem, stopaj içeren işlemleri kontrol eder ve beyannameyi otomatik olarak hazırlar.
Muhtasar Beyannamesi Alanları
1. Üst Menü ve Firma Bilgileri Alanı:
Beyanname Tipi: Oluşturulan muhtasar beyannamenin türünü gösterir (örneğin Muhtasar Beyanname – 1003A).
Vergi Dairesi ve Kodu: Mükellefin bağlı olduğu vergi dairesi ve bu daireye ait kod bilgileri burada görüntülenir.
Dönem ve Yıl: Beyannamenin ait olduğu dönem (aylık veya üç aylık) ve yıl bilgisi bu alanda seçilir.
Muhasebeci Bilgileri, Vergi Sorumlusu ve Şirket Bilgileri: Beyannamenin düzenlenmesinden sorumlu muhasebeci, vergi sorumlusu ve şirketin unvan, vergi numarası, kimlik ve iletişim bilgileri bu alanda yer alır. Bu bilgiler sistem tarafından otomatik olarak getirilir, gerektiğinde “Genel Bilgileri Düzenle” butonuyla güncellenebilir.
2. Beyanname Detayları: Muhtasar beyannamede beyan edilecek stopajlı işlemlere ait detayların görüntülendiği alandır. Bu sekmede iki alt bölüm bulunur: Muhtasara Tabi Ödemelere Ait Bildirim ile Vergi Bildirimi.
3. Muhtasara Tabi Ödemelere Ait Bildirim: Bu bölümde stopaja tabi ödemelerin detayları yer alır. Unvana, vergi numarasına, matrah ve stopaj tutarına kadar tüm bilgiler listelenir. Her bir satır, beyan edilecek kesinti yapılan kişi veya kuruma ait bilgileri gösterir.
4. Vergi Bildirimi: Bu alanda kesinti yapılan satıcılar sekmesinde seçilen satıra ait stopaj işlemlerinin türünü ve detaylarını gösterir.
- İşlem Kodu ve İşlem Türü: Beyan edilecek işlemin mevzuattaki kodunu ve açıklamasını gösterir.
- Matrah, Oran ve Stopaj Tutarı: İlgili işlem için hesaplanan vergi matrahı, oranı ve kesinti tutarlarını içerir.
5. Stopaj Satırları: Bu sekme, muhtasar beyannamede bildirilen stopaja tabi işlemleri belge bazında görüntülemek için kullanılır. Satırların sol tarafında yer alan butonlar aracılığıyla ilgili belge detayları veya analiz ekranları açılabilir. Her satır, stopaj uygulanan bir belgeyi temsil eder ve aşağıdaki bilgileri içerir:
- Belge No ve Belge Tarihi: Stopaj işleminin ait olduğu belgenin numarası ve tarihidir.
- Ünvan ve Vergi No: Stopaj kesintisi yapılan mükellefin ticari unvanı ve vergi numarasıdır.
- İşlem Kodu: Yapılan işlemin stopaj mevzuatındaki kodunu belirtir. (Örneğin: 011 – Serbest Meslek Ödemeleri, 017 – Kira Ödemeleri vb.)
- İşlem Türü: Kesintinin hangi işlem kapsamında yapıldığını açıklar.
- Matrah: Stopaja esas alınan tutarı ifade eder.
- Oran ve Stopaj Tutarı: Uygulanan stopaj oranını ve bu orana göre kesilen vergi tutarını gösterir.
- Kaynak Yeri: Stopaj işleminin hangi belge türünden geldiğini belirtir.
6. İşlem Kodu Bazında Muhtasar:
Bu sekme,işlem kodu bazında muhtasar beyannameye ait stopajlı işlemleri işlem kodu bazında gruplayarak özet şeklinde gösterir.
- İşlem Kodu: Yapılan stopaj işleminin mevzuatta yer alan kodunu belirtir. (Örneğin: 021 – 18. madde kapsamındaki ödemeler, 041 – 70. madde kapsamında yapılan ödemeler)
- İşlem Türü: Stopajın hangi gelir türü üzerinden yapıldığını açıklar.
- Matrah: İlgili işlem koduna ait toplam brüt ödeme tutarını gösterir.
- Oran: Uygulanan stopaj oranıdır.
- Stopaj Tutarı: Uygulanan orana göre kesilen vergi tutarını ifade eder.
Muhtasar Beyannamesi XML Hazırlama
Beyannamenin xml formatında indirilmesi için XML Hazırla butonuna tıklanır, Bu buton, oluşturulan Muhtasar Beyannamesinin XML formatında dışa aktarılmasını sağlar. Beyannamedeki tüm bilgiler sistem tarafından kontrol edilip, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından kabul edilen standart XML yapısında hazırlanır.
İndirilen XML dosyası, E-Beyanname (eByn) programına yüklenerek resmî beyan sürecinin tamamlanması için kullanılabilir.
